Jak zbudować instalację telewizyjną na kilka telewizorów

Zastanawiacie się, jak poprowadzić sygnał satelitarny do trzech, czterech, a może i pięciu pomieszczeń jednocześnie? Dziś, gdy oddzielny telewizor w sypialni, kuchni czy gabinecie jest już standardem, a nie żadną ekstrawagancją, pytanie o podłączenie kilku dekoderów w jednym domu powraca regularnie. Z pozoru prosta czynność w praktyce rozgałęzia się na kilka różnych dróg, a każda z nich ma swoje żelazne reguły, których zlekceważenie kończy się martwym ekranem. Na szczęście fizyka tej instalacji jest przewidywalna i wystarczy raz dobrze ją zrozumieć, by później cieszyć się niezależnym odbiorem we wszystkich pokojach.

Czego absolutnie nie wolno robić z sygnałem satelitarnym

Pierwsza i najważniejsza zasada brzmi: nie używamy zwykłego rozgałęźnika antenowego. Sygnał satelitarny różni się od naziemnego tym, że konwerter przy czaszy musi być stale zasilany napięciem stałym, które dostarcza mu dekoder. Gdybyśmy wpięli w tor tani, konwencjonalny splitter, oba odbiorniki zaczęłyby ze sobą walczyć o kontrolę nad konwerterem. Efektem bywa nie tylko całkowity zanik obrazu, ale w skrajnych przypadkach również trwałe uszkodzenie portów w dekoderach. Co więcej, przełączanie pomiędzy polaryzacją poziomą i pionową oraz między górnym a dolnym pasmem odbywa się poprzez zmianę napięcia oraz obecność tonu 22 kHz. Dwa niezależne odbiorniki podłączone do tego samego wyjścia konwertera wysyłają sprzeczne komendy i żaden z nich nie odbierze stabilnie wybranego kanału. Dlatego właśnie potrzebujemy rozwiązania, które zapewni każdemu dekoderowi własną, niezakłóconą drogę do czaszy.

Najprostszy przypadek: konwertery Twin i Quad

Kiedy domownicy korzystają z jednej anteny skierowanej na jednego satelitę, a liczba odbiorników nie przekracza czterech, najbardziej oczywistym wyborem stają się konwertery wielowyjściowe typu Twin (2 wyjścia) oraz Quad (4 wyjścia). Urządzenia te mieszczą się w standardowym uchwycie 40-milimetrowym i są niczym innym jak zestawem dwóch lub czterech niezależnych głowic zamkniętych we wspólnej obudowie. Każde wyjście działa autonomicznie: zasilanie, przełączanie polaryzacji i pasma odbywa się oddzielnie dla każdego dekodera. Zaletą jest prostota – od konwertera do każdego pokoju ciągniemy osobny kabel koncentryczny i cała instalacja satelitarna ogranicza się do fizycznego rozprowadzenia przewodów.

Twin – obsługuje 2 niezależne tunery, koszt od 35 do 95 zł.
Quad – obsługuje 4 niezależne tunery, koszt od 40 do 110 zł.
Przy odległościach przekraczających 25–30 m zaleca się kabel miedziany o średnicy żyły wewnętrznej co najmniej 1,13 mm, by ograniczyć tłumienie.
Każde wyjście konwertera wymaga własnego przewodu – nie można "rozgałęziać" go dalej bez utraty funkcjonalności.

W praktyce wygląda to tak, że od czaszy odchodzi wiązka czterech kabli, z których każdy trafia do innego gniazda końcowego. Rozwiązanie jest tanie, przewidywalne i łatwe do zdiagnozowania w razie awarii. Jego ograniczeniem jest jednak sztywna liczba wyjść – jeśli w przyszłości zapragniemy piątego dekodera, konieczna będzie wymiana konwertera i zapewne dołożenie zewnętrznego multiswitcha.

Kiedy dom potrzebuje multiswitcha

W większych budynkach, gdzie odbiorników jest więcej niż cztery lub gdzie odległości od anteny do najdalszego gniazda liczone są w dziesiątkach metrów, wchodzimy w świat multiswitchy. To urządzenia, które przejmują zadanie dystrybucji sygnału i współpracują wyłącznie z konwerterami typu Quattro. Wbrew pozorom Quattro nie jest po prostu większym Quad. Quad wypuszcza cztery pełne, autonomiczne sygnały, każdy gotowy do podłączenia pojedynczego dekodera. Quattro natomiast dzieli sygnał na cztery stałe pasma: polaryzacja pozioma niskie pasmo, pozioma wysokie, pionowa niskie i pionowa wysokie. Dopiero multiswitch na podstawie zapotrzebowania konkretnego odbiornika składa odpowiednie pasmo i wysyła je w stronę gniazdka. Dzięki temu z jednej pary kabli magistralnych można obsłużyć kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt punktów końcowych.

Typ rozwiązania	Liczba odbiorników	Zakres cen sprzętu (bez montażu)	Uwagi
Konwerter Twin	2	35–95 zł	Tylko 1 satelita, kable bezpośrednio do dekoderów
Konwerter Quad	do 4	40–110 zł	Brak możliwości późniejszej rozbudowy bez zmiany architektury
Quattro + multiswitch 5/6	do 6	190–350 zł	Potrzebne 4 kable między konwerterem a switchem
Quattro + multiswitch 5/16	do 16	550–850 zł	Wymaga zasilacza, możliwość kaskadowania
Unicable II (EN 50607)	do 32 (zależnie od wersji)	120–400 zł za konwerter	Jeden kabel, możliwość użycia pasywnych rozgałęźników

Montując multiswitch, koniecznie należy sprawdzić, czy dany model posiada aktywny (wzmacniany) tor telewizji naziemnej. Wiele rodzin decyduje się na doprowadzenie do tych samych gniazd zarówno sygnału z Hotbirda, jak i multipleksów DVB-T2. W takim wariancie multiswitch przyjmuje na osobne wejście sygnał z anteny naziemnej i sumuje go z wybranym kanałem satelitarnym, dzięki czemu w gniazdku końcowym mamy oba źródła gotowe do rozdzielenia w dekoderze lub telewizorze.

Magia jednego kabla, czyli Unicable i dCSS

Gdybyśmy dziś budowali dom od podstaw i nie chcieli ciągnąć czterech przewodów do każdego pokoju, odpowiedzią będzie technologia Unicable (znana też pod nazwami SCR i dCSS). W dużym skrócie polega ona na tym, że każdy dekoder dostaje własną, stałą częstotliwość pośrednią w kablu, a konwerter Unicable "układa" wybrane transpondery na odpowiednich pasmach. Dzięki temu jeden przewód koncentryczny obsługuje wiele odbiorników jednocześnie. Norma EN 50494 definiuje do 8 pasm użytkownika, natomiast jej następczyni EN 50607 (dCSS) rozszerza tę liczbę nawet do 32.

Rozwiązanie to świetnie współpracuje z nowoczesnymi dekoderami, takimi jak Ultrabox+ 4K czy Polsat Box 4K. Co więcej, dekodery te potrafią automatycznie wykryć wolne pasma i skonfigurować się bez ręcznego przypisywania częstotliwości. Jeśli w domu macie już rozprowadzoną instalację opartą na jednym kablu i gniazdku na pomieszczenie, a teraz chcecie dołożyć drugi odbiornik, przesiadka na Unicable bywa jedyną sensowną drogą bez kucia ścian. Pamiętajmy jednak, że aby wszystko zagrało, zarówno konwerter (lub multiswitch z obsługą dCSS), jak i wszystkie dekodery muszą mówić tym samym dialektem normy – najlepiej EN 50607, która jest wstecznie zgodna z EN 50494.

Dlaczego samodzielny montaż czasem trzeba oddać fachowcowi

Ustawienie anteny satelitarnej na warszawskim dachu wymaga precyzyjnego wycelowania czaszy w azymut około 190 stopni i elewację około 30 stopni – to wartości dla satelity Hotbird, z którego nadają Polsat Box i Canal+. Odchylenie o kilka stopni potrafi obniżyć siłę sygnału na tyle, że przy podziale na kilka odbiorników, gdzie każde pasmo niesie dodatkowe tłumienie, na ostatnim gniazdku nie będzie już czego oglądać. Dlatego gdy planujemy rozległą dystrybucję, rozsądnie jest zamówić instalatora już na etapie ustawiania czaszy.

Osoba z doświadczeniem nie tylko wyceluje antenę, ale też oceni stan istniejącej instalacji kablowej. Stare przewody aluminiowe miewają tłumienie o kilkadziesiąt procent wyższe niż współczesne miedziane, a do instalacji z multiswitchem dochodzą jeszcze straty na złączach. W Warszawie ceny samego montażu anteny z ustawieniem na satelitę mieszczą się obecnie w przedziale 250–350 zł, natomiast kompleksowe rozprowadzenie sygnału do kilku pomieszczeń to wydatek rzędu 450–800 zł, w zależności od liczby gniazd i trudności prowadzenia przewodów. Warto też pamiętać, że niektórzy instalatorzy oferują możliwość tymczasowego wypożyczenia miernika sygnału, co pomaga przy późniejszym diagnozowaniu ewentualnych spadków poziomu.

Potencjalne pułapki przy rozbudowanej dystrybucji

Najczęstszym grzechem domowych instalatorów jest oszczędność na kablu. Przewód o średnicy żyły 0,8 mm i aluminiowym oplotem będzie tańszy o złotówkę na metrze, ale przy długości 35 metrów różnica w tłumieniu może zdecydować o tym, czy obraz w sypialni będzie płynny, czy zacznie się rozpadać na kolorowe klocki. Do dystrybucji sygnału satelitarnego zaleca się stosowanie przewodów o oznaczeniu 1,13 mm Cu/Cu (pełna miedź na żyle i ekranie), takich jak seria Triax TX 100 czy Emme Esse Eco 113. Drugim słabym punktem są złącza – każde z nich to potencjalne źródło strat rzędu 1–2 dB. Zbyt mocno dokręcona wtyczka potrafi zmiażdżyć izolację i wywołać zwarcie, a niedokręcona wprowadza niestabilność, która przy przełączaniu polaryzacji objawi się przygasaniem ekranu. Trzecia pułapka to nadmierne oszczędności przy wyborze multiswitcha – tanie modele potrafią mieć wysoką tłumienność własną, przez co dojście sygnału do skrajnych gniazd bywa niewystarczające. Na rynku sprawdzone są produkty marek Terra, Opticum, Televes i Telmor, które można znaleźć w polskich hurtowniach instalacyjnych.

Jak wybrać sprzęt do konkretnej platformy

Decyzja o zakupie musi zapaść dopiero po sprawdzeniu, jakich dekoderów będziecie używać. W gospodarstwach domowych na Mazowszu dominują dwie platformy – Canal+ i Polsat Box. Oba modele: Ultrabox+ 4K i Polsat Box 4K są dziś dostępne wyłącznie w dzierżawie, ale można je stosować zamiennie z instalacjami klasycznymi (Twin/Quad/multiswitch) oraz Unicable. Natomiast jeśli zależy Wam na dekoderze na własność, Canal+ udostępnia w ofercie prepaid model WiFiBox+, a Polsat Box sprzedaje czasami Evobox Stream, który współpracuje z usługami internetowymi Polsat Box GO. Różnica między dzierżawą a własnością sprowadza się głównie do umowy, natomiast od strony technicznej każdy z tych odbiorników dysponuje wbudowanym dyskiem twardym lub pamięcią o pojemności 1 TB, co umożliwia nagrywanie i przewijanie programów na żywo, a także obsługuje rozdzielczość 4K i dźwięk wielokanałowy Dolby Atmos (w wybranych modelach).

Co ciekawe, telewizja satelitarna nawet dziś, w dobie gigabitowego internetu, pozostaje najpewniejszym źródłem obrazu wysokiej jakości. Nie podlega wahaniom przepustowości łącza, nie buforuje, nie obniża bitrate'u w godzinach szczytu. W domach, gdzie kilka osób jednocześnie ogląda różne kanały w jakości Ultra HD, sumaryczna przepływność z anteny wciąż przewyższa to, co potrafi dostarczyć przeciętne łącze światłowodowe, zwłaszcza jeśli jedno z pomieszczeń jest oddalone od routera Wi-Fi o dwie kondygnacje.

Jak zabrać się do planowania instalacji

Zaczynamy od spisania, ile gniazd końcowych chcemy mieć dzisiaj i ile prawdopodobnie dołożymy w ciągu najbliższych 4–5 lat. Dla dwóch, trzech punktów śmiało można stawiać na Quad, o ile z czaszy do najdalszego gniazda nie ma więcej niż 30 metrów. Jeśli metraż domu przekracza 150 m² albo przewidujecie więcej niż cztery odbiorniki, od razu planujcie magistralę opartą na Quattro i multiswitchu. W nowym budownictwie, gdzie instalacja elektryczna dopiero powstaje, warto od razu położyć kable koncentryczne o zwiększonym przekroju, nawet jeśli dziś będą nieużywane – koszt dodatkowej wiązki przewodów na etapie budowy jest znikomy w porównaniu z późniejszym kuciem bruzd.

Następnie trzeba wybrać między klasyczną magistralą 4-przewodową a techniką Unicable. To drugie rozwiązanie jest szczególnie wdzięczne, gdy remont już za Wami, a istniejąca sieć kabli opiera się na pojedynczym przewodzie rozprowadzonym od czaszy do rozdzielnika na strychu i dalej do poszczególnych pokoi. Pamiętajmy jednak, że nie każdy stary kabel nadaje się do przenoszenia pasma dCSS sięgającego 2350 MHz – jeśli był kładziony dekadę temu z myślą wyłącznie o telewizji naziemnej, może nie mieć odpowiedniej izolacji i ekranowania. W razie wątpliwości najlepiej wezwać instalatora z miernikiem, który sprawdzi tłumienie na docelowych częstotliwościach.

Koszty, które trzeba wkalkulować od razu

Oprócz samego konwertera czy multiswitcha w kosztorysie należy uwzględnić:

Kabel koncentryczny Cu/Cu – 1,50–2,80 zł za metr bieżący, w zależności od grubości i obecności żelu chroniącego przed wilgocią.
Złącza F-kompresyjne – 1,50–3 zł za sztukę; do każdego gniazda potrzeba 2 wtyków.
Gniazda końcowe RTV/SAT – 16–35 zł za sztukę; modele przelotowe do magistrali Unicable są nieco droższe.
Zasilacz multiswitcha – 40–80 zł (często sprzedawany osobno).

Jeśli zlecacie całość firmie zewnętrznej, w Warszawie i okolicach za projekt oraz montaż instalacji dla 4–6 gniazd zapłacicie łącznie od 650 do nawet 1100 zł, przy czym górna granica dotyczy domów, gdzie trzeba prowadzić przewody po elewacji lub w trudno dostępnych przestrzeniach. Kwoty te są orientacyjne i zawsze warto poprosić o dwa, trzy niezależne kosztorysy.

Gdzie najczęściej popełniany jest błąd przy uruchomieniu

Nawet perfekcyjnie położone przewody nie zagwarantują obrazu, jeśli w menu dekodera pozostanie niewłaściwa konfiguracja. Przed pierwszym skanowaniem kanałów trzeba wskazać, czy odbiornik pracuje w trybie pojedynczego konwertera, DiSEqC 1.0, czy Unicable. Błędnie zaznaczona opcja to najprostszy sposób na to, by poziom sygnału skakał od zera do 100% bez żadnej jakości. Dotyczy to zwłaszcza dekoderów 4K, które przy pierwotnym wykrywaniu sprzętu próbują automatycznie zgadnąć typ instalacji. Jeśli Wasz multiswitch wspiera wyłącznie normę EN 50494, a dekoder próbuje negocjować po EN 50607, może dojść do sytuacji, w której tuner rozpoznaje pasma, ale nie otrzymuje z nich stabilnego obrazu. Wtedy jedynym ratunkiem jest przełączenie trybu na stały, statyczny przydział kanałów SCR i ręczne wpisanie czterech częstotliwości.

Niektóre modele multiswitchy i konwerterów Unicable są sprzedawane jako zaprogramowane pod konkretną platformę. Choć technicznie nadają się do obu, warto upewnić się u sprzedawcy, czy częstotliwości pasm użytkownika pokrywają się z tymi, które fabrycznie wpisano w oprogramowaniu Ultraboksa lub Evoboxa. W razie rozbieżności przejście na konfigurację ręczną rozwiązuje sprawę w kilka minut.

Ostatnie szlify przed odbiorem

Przed uznaniem instalacji za gotową dobrze jest wykonać prosty test: włączamy odbiór na wszystkich dekoderach jednocześnie, przeskakujemy po kanałach o różnych polaryzacjach (np. TVP HD na Hotbirdzie wykorzystuje V, a wiele kanałów komercyjnych – H) i sprawdzamy, czy na żadnym z telewizorów nie pojawiają się przycięcia. Jeśli któryś z odbiorników gubi obraz przy przełączaniu, przyczyną może być zbyt niskie napięcie na wyjściu multiswitcha, zbyt długi kabel bez kompensacji tłumienia lub konwerter o zbyt wysokim współczynniku szumów. Wszystkie te problemy są rozwiązywalne, ale wymagają cierpliwego sprawdzenia odcinka po odcinku. Tym właśnie różni się instalacja satelitarna przygotowana z namysłem od chaotycznego dokładania kolejnych urządzeń na przestrzeni lat: działa stabilnie niezależnie od pory roku, temperatury i liczby włączonych telewizorów.

Kluby

Klub V. kolona

Kontaktní údaje

Informace

Aktuální program

Názory klientů na tuto firmu

Tydenní novinky a zajímavosti